ରାମଶଙ୍କର ରାୟ

ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର

ରାମଶଙ୍କର ରାୟ (୨୫ ମଇ ୧୮୫୭ - ୧୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୩୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ, ସେ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ନାଟକର ଜନକ ଭାବେ ପରିଚିତ ।[୧][୨] ୧୮୫୭ ମସିହା ଜ୍ୟୈଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଲ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ସେ ଅସୁରେଶ୍ଵର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦିକ୍ଷୀତପଡ଼ାରେ ଏକ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ସେ ନଟବର ରାମଶଙ୍କର ରାୟ ଭାବେ ଜଣା ।

ରାମଶଙ୍କର ରାୟ
ଜନ୍ମ ଓ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ୨୫ ମଇ ୧୮୫୭(1857-05-25)
ଦୀକ୍ଷିତପଡ଼ା, ଅସୁରେଶ୍ଵର, କଟକ
ମୃତ୍ୟୁ ୧୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୩୧ (୭୪ ବର୍ଷ)
ଜାତୀୟତା ଭାରତୀୟ
ଆଞ୍ଚଳିକତା ଓଡ଼ିଆ
ଶିକ୍ଷା ଫାର୍ଷ୍ଟ ଆର୍ଟସ (ଏଫ. ଏ.), ଆଇନ
ସମ୍ପର୍କୀୟ ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ (ବଡ଼ଭାଇ)

ବିଷୟସୂଚୀ

ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ

ରାମଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକ କୁହାଯାଏ । ଐତିହାସିକ ପଟ୍ଟଭୂମି ଉପରେ ଲିଖିତ ଉପନ୍ୟାସ 'ସୌଦାମିନୀ', ୧୮୭୮ ମସିହାରେ ‘ଉତ୍କଳ ମଧୂପ’ ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରଥମେ ଧାରବାହିକ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ପ୍ରାୟ ୩୦ ଥର ଛପାଯିବା ପରେ ୧୮୮୦ ମସିହାରେ ପତ୍ରିକା ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଇପାରିନଥିଲା । ପରେ ସେ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିନଥିଲେ ଓ ୧୯୩୦ରେ ପ୍ରକାଶିତ ରାମଶଙ୍କର ଗ୍ରନ୍ଥାବଳିରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସ୍ଥାନ ପାଇନଥିଲା ।[୩]

ରଚନାବଳୀସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ

ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କାବ୍ୟ 'ପ୍ରେମତରୀ' ୧୮୭୮ରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ରାମଶଙ୍କରଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପନ୍ୟାସ 'ବିବସନୀ' ୧୯୮୧ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।[୪] ଉମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ 'ପଦ୍ମମାଳି' (୧୮୮୮) ପରେ ଏହା ଦ୍ଵିତୀୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ ।[୫] ସେ ବହୁ ନାଟକ, ସୁଆଙ୍ଗ, ଗୀତିନାଟ୍ୟ, ଯାତ୍ରା ଆଦି ରଚନା କରି ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟ ସାହିତ୍ୟକୁ ଏକ ସୁସଙ୍ଗଠିତ ବିଭାଗରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ନାଟକ ‘କାଞ୍ଚିକାବେରୀ’ । ଏହି ନାଟକକୁ ସେ ମଞ୍ଚସ୍ଥ ମଧ୍ୟ କରାଇଥିଲେ । ଏହାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ[୬] ରାମାଭିଷେକ ତାଙ୍କର ଶେଷ ନାଟକ ଥିଲା । [୭]

  • କାଞ୍ଚିକାବେରୀ, ୧୮୮୦ ( କାଞ୍ଚି ଅଭିଯାନ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆଧାରିତ ନାଟକ)
  • ବନବାଳା, ୧୮୮୧ (ୱିଲିଅମ ସେକ୍ସପିଅରଙ୍କ 'The Tempest' ଆଧାରିତ ନାଟକ)[୮]
  • କଳିକାଳ, ୧୮୮୩ (ନାଟକ)
  • ରାମ ବନବାସ, ୧୮୯୧ (ନାଟକ)
  • ବୁଢ଼ାବର, ୧୮୯୩ (ନାଟକ)
  • କଂସବଧ, ୧୮୯୬ (ନାଟକ)
  • ବିଷମୋଦକ, ୧୯୦୦ (ନାଟକ)
  • ଚୈତନ୍ୟ ଲୀଳା, ୧୯୦୬ (ନାଟକ)
  • ଯୁଗଧର୍ମ, ୧୯୧୨ (ଧାର୍ମିକ ସହିଷ୍ଣୁତା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନାଟକ)
  • ଲୀଳାବତୀ, ୧୯୧୨ (ବିଧବା ବିବାହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନାଟକ)
  • କାଞ୍ଚନ ମାଳି, ୧୯୧୪ (ନାରୀଶିକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନାଟକ)
  • ବିଶ୍ଵଯଜ୍ଞ, ୧୯୧୬ (ନାଟକ)
  • ରାମାଭିଷେକ, ୧୯୧୭ (ରାମାୟଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ ନାଟକ)
  • ପ୍ରେମତରୀ ଗାଥା (କାବ୍ୟ)
  • ସୌଦାମିନୀ, ୧୮୭୮ ('ଉତ୍କଳ ମଧୁପ'ରେ ଧାରାବାହିକ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ, ପତ୍ରିକା ବନ୍ଦ ହେବାରୁ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପନ୍ୟାସ)
  • ବିବସନୀ, ୧୮୯୧, (ମୟୂରଭଞ୍ଜରୁ ପ୍ରକାଶିତ 'ଉତ୍କଳପ୍ରଭା' ପତ୍ରିକାରେ ଧାରାବାହିକ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ଉପନ୍ୟାସ । )
  • ଉନ୍ମାଦିନୀ, ୧୮୯୩ (ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ପତ୍ରିକାରେ ଧାରାବାହିକ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ, ପତ୍ରିକା ବନ୍ଦ ହେବାରୁ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପନ୍ୟାସ)
  • ଭାଗବତ ଗୀତା, ୧୮୯୩ (ଅନୁବାଦ)
  • ଇଶୋପନିଷଦ (ଅନୁବାଦ)
  • କେନୋପନିଷଦ (ଅନୁବାଦ)
  • ଯଜୁର୍ବେଦ (ଅନୁବାଦ)
  • ଋକବେଦ (ଅନୁବାଦ), ୧୯୧୧
  • ମନୁସଂହିତା, ୧୯୨୭
  • ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵତର ଉପନିଷଦ, ୧୯୨୮
  • ରାମଶଙ୍କର ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ, ୧୯୩୦

ଆଧାରସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ

  1. Jaẏanta Kumāra Dāsa (୧ January ୧୯୯୮). Ramshankar Ray. Sahitya Akademi. pp. ୯–. ISBN ୯୭୮-୮୧-୨୬୦-୦୫୪୮-୨. 
  2. Amaresh Datta (୧୯୮୮). Encyclopaedia of Indian Literature. Sahitya Akademi. pp. ୧୦୯୧–. ISBN ୯୭୮-୮୧-୨୬୦-୧୧୯୪-୦. 
  3. Patnaik, Jitendra Narayan (August 2007). "Rise of the Oriya Novel : 1878-1897" (PDF). Orissa Review: 112. Retrieved 14 February 2016. 
  4. Meenakshi Mukherjee (୧ January ୨୦୦୨). Early Novels in India. Sahitya Akademi. pp. ୨୪୦–. ISBN ୯୭୮-୮୧-୨୬୦-୧୩୪୨-୫. 
  5. Biswamoy Pati (୧ January ୨୦୦୧). Situating Social History: Orissa, ୧୮୦୦-୧୯୯୭. Orient Blackswan. pp. ୨୯–. ISBN ୯୭୮-୮୧-୨୫୦-୨୦୦୭-୩. 
  6. http://www.odiya.org/misc/sahitya.shtml
  7. http://www.sambadepaper.com/Details.aspx?id=165307&boxid=24154656
  8. Sisir Kumar Das (୨୦୦୦). History of Indian Literature. Sahitya Akademi. pp. ୨୮୦–. ISBN ୯୭୮-୮୧-୭୨୦୧-୦୦୬-୫. 

ଅଧିକ ତଥ୍ୟସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ