ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଠାକୁରମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ନୀତି ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦନଲାଗି ବେଶ ଅନ୍ୟତମ । ପ୍ରତ୍ୟେହ ସନ୍ଧ୍ୟାଧୂପ ପରେ ଠାକୁରମାନଙ୍କ ପୂର୍ବ ବେଶ ଓଲାଗି କରାଯାଇ ଚନ୍ଦନ ଲାଗି କରାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେହ ରାତ୍ରି ୧୦ ଘଣ୍ଟା ସମୟରେ ଠାକୁରମାନଙ୍କ ମଇଲମ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲାଗି ହେବା ନିୟମ । [୨]ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ପ୍ରଶାସନ ତରଫରୁ ଯୋଗାଯାଉଥିବା ଚନ୍ଦନ ଓ କର୍ପୂର ଇତ୍ୟାଦି ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଘଟୁଆରୀ ନେଇ ଶିଳରେ ଘୋରି ମୁଦୁଲି ଠାରୁ ନେଇଥିବା ୩ ଗୋଟି ରୂପା ପିଙ୍ଗଣରେ ରଖେ । ମଇଲମ ବଢିବା ପରେ ପାଳିଆ ମେକପ ହାତଧୋଇ ଘଟୁଆରୀ ଠାରୁ ଉକ୍ତ ରୂପା ପିଙ୍ଗଣ ୩ ଗୋଟି ନେଇ ସିଂହାସନ ନିକଟକୁ ଯିବା ସମୟରେ ପାଳିଆ ପ୍ରତିହାରୀ ଆଗରେ ବେତ ଧରି ଆଡେଇ ଯାଆ ଆଡେଇ ଯାଆ କହି ସିଂହାସନ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି । ଏହା ପରେ ଗରାବଡୁ ପାଳିଆ ପୁଷ୍ପାଳକମାନଙ୍କୁ ହାତ ଧୋଇବାକୁ ପାଣି ଦେଇଥାନ୍ତି । ପାଳିଆ ମେକାପ ପିଙ୍ଗଣ ନେଇ ୩ ବାଡ଼ରେ ସିଂହାସନ ଉପରେ ରଖନ୍ତି । ପାଳିଆ ପୁଷ୍ପାଳକମାନେ ଠାକୁରମାନଙ୍କ ଚନ୍ଦନକୁ ସଂସ୍କାର ପୂର୍ବକ ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗରେ ଲାଗି କରାଇଥାନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଖରେ ପାଳିଆ ଖୁଣ୍ଟିଆ ବେତ ବାଡି ଧରି ମଣିମା ଡାକ ଦେଉଥାନ୍ତି । ହଡ଼ପ ନାଏକ ଠାକୁରମାନଙ୍କୁ ବିଡିଆ ମଣୋହି କରାଇଥାନ୍ତି ।

ଚନ୍ଦନଲାଗି ବେଶ
Chandanalagi Besha of Jagannatha.jpg
ଅନ୍ୟ ନାମଚନ୍ଦନ ବେଶ
ପାଳନକାରୀସମସ୍ତ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର
ଆରମ୍ଭଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା (ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟା)
ଶେଷସ୍ନାନପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ପୂର୍ବଦିନ (ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ)
୨୦୨୦ ତାରିଖ୧୩ ମଇ - ୨୨ଜୁନ [୧]
ସମ୍ପର୍କିତଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା

ପ୍ରତିଦିନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଇଥିବା ଚନ୍ଦନ ଲାଗି ବେଶ ବ୍ୟତିତ ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଠାକୁର ମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧରଣର ଚନ୍ଦନ ଲାଗି ବେଶ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଦୀର୍ଘ ୪୨ ଦିନ ଅର୍ଥାତ ଜ୍ୟୈଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦଶୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।[୩][୪] ଏହି ୪୨ ଦିନ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ୨୧ ଦିନକୁ ବାହାର ଚନ୍ଦନ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ୨୧ ଦିନକୁ ଭିତର ଚନ୍ଦନ କୁହାଯାଏ ।

ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ପୂର୍ବଦିନ ରାତ୍ର ଚନ୍ଦନ ଲାଗି ନୀତି ଶେଷ ହେବାପରେ ପାଳିଆ ମେକପ ରାଘବ ଦାସ ମଠ ଦେଇଥିବା ସାଢେ ସାତ ସେର ଚନ୍ଦନ ତିନି ଗୋଟି ରୂପା ପିଙ୍ଗଣରେ ଓ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସାଢେ ସାତ ସେର ଚନ୍ଦନ ପରଖରେ ରଖି ଭୋଗମଣ୍ଡପ ପାଖକୁ ନେଇଥାନ୍ତି । ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ଦିନ ସକାଳୁ ଧୂପ ସାରିବା ଉତ୍ତାରେ ରତ୍ନ ସିଂହାସନରେ ତିନି ବାଡ଼ରେ ମଇଲମ ହୋଇ ମହାସ୍ନାନ ବଢେ । ଏହା ପରେ ପୂର୍ବଦିନ ଅଧିବାସ ହୋଇଥିବା ଚନ୍ଦନଙ୍କୁ ଭୋଗମଣ୍ଡପ ଘରଠାରୁ ପୂଜାପଣ୍ଡା,ପତିମହାପାତ୍ର,ମୁଦିରସ୍ତ ଓ ଭିତର ମଇଲମ ବଢାଇଥିବା ପାଳିଆ ପୁଷ୍ପାଳକ ଏହିପରି ୬ ଜଣ ସେବକ ଯାଇ ପିଙ୍ଗଣମାନଙ୍କୁ ଘଣ୍ଟ,ଛତା,କାହାଳି ସହିତ ତଳିଚ୍ଛ ପଟୁଆର ହୋଇ ବଡ଼ ଦେଉଳକୁ ତିନି ଘେରା ପରିକ୍ରମା କରାଇ ଭିତର ସିଂହାସନ ଉପରେ ତିନି ବାଡ଼ରେ ରଖନ୍ତି । ପରଖରେ ଥିବା ଚନ୍ଦନ ପାଳିଆ ମେକାପ ସିଂହାସନ ଉପରେ ରଖନ୍ତି । ଏହାପରେ ଭିତର ପାଣି ପଡ଼ି ଶୀତଳ ଭୋଗ ହୋଇଥାଏ । ଭୋଗ ଶେଷ ପରେ ଶ୍ରୀଜୀଉମାନଙ୍କ ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗରେ ସଂମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦନ ଲାଗି ହୋଇଥାଏ । ବିଶେଷତଃ ଏହି ୪୨ ଦିନ ଯାକ ଜୟ ବିଜୟ ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରାଯାଇ ଆଲଟ କରାଯାଏ । [୫]

ଆଧାରସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ

  1. "Panchang, Panchangam for Bhubaneshwar, Orissa, India". drikpanchang.com. 2013. Retrieved 19 May 2013. Chaturdashi, Jyaishta, Shukla Paksha, 2070 Vikram Samvat
  2. http://www.iskcondesiretree.net/profiles/blogs/jagannath-vesha-with-details-1
  3. http://orissa.oriyaonline.com/chandan_besha.html
  4. http://devoteecare.fullorissa.com/vesha/
  5. http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/2012/June/engpdf/14-24.pdf

ଅଧିକ ତଥ୍ୟସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ