ଲକ୍ଷେଶ୍ଵର ଶିବ ମନ୍ଦିର

ଭୁବନେଶ୍ୱର

ଲକ୍ଷେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ବଜାର ପରିସରର ପଛ ପାଖ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନା ସଡକର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମନ୍ଦିରଟି ପୂର୍ବ ମୁଖ ଏବଂ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ଏକ ଗୋଲାକାର ଯୋନୀପୀଠରେ ପ୍ରଭୁ ଲକ୍ଷେଶ୍ୱର ବିଦ୍ୟମାନ । ମନ୍ଦିରଟିର ଇତିବୃତ୍ତ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ କିଛି ଲିଖିତ ଇତିହାସ ନାହିଁ । ତେବେ ମନ୍ଦିରଟିର ବାସ୍ତୁକଳାରୁ ଏହା ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଗଙ୍ଗବଂଶୀ ରାଜାଙ୍କ ଅମଳରେ ନିର୍ମିତ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।[୧] ମନ୍ଦିରର ପରିଚାଲନା ଭାର ଗଙ୍ଗା-ଜମୁନା ସଂଗଠନ ନାମକ ଏକ ସଂଗଠନ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇଛି [୨]

ଲକ୍ଷେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର
ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି
ଦିଗବାରେଣି20°15′22″N 85°50′18″E / 20.25611°N 85.83833°E / 20.25611; 85.83833Coordinates: 20°15′22″N 85°50′18″E / 20.25611°N 85.83833°E / 20.25611; 85.83833
ଦେଶଭାରତ
ରାଜ୍ୟଓଡ଼ିଶା
ସ୍ଥାନଭୁବନେଶ୍ୱର
ଉଚ୍ଚତା୧୮ m (୫୯ ft)
ତିଆରି ଶୈଳୀକଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀ

ଅବସ୍ଥିତିସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ

ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିରର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରାୟ ୭୦ ମିଟର ଦୂରରେ ସଡକ ଆରପାରିରେ ଗଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଓ ଯମୁନେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର ଠାରୁ ମାତ୍ର ୧୦ ମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମନ୍ଦିରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଗଂଗା-ଯମୁନା ସଡକ ଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ତିନି ପାଖକୁ ଘେରି ସର୍ବ ସାଧାରଣଙ୍କ ନିଜ ବାସଗୃହ ରହିଛି ।

ବାସ୍ତୁକଳାସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ

ମନ୍ଦିରଟି ୧୧.୮୦ ମିଟର ଲମ୍ବା, ୦୫.୭୦ ମିଟର ଚୌଡା ଏବଂ ୦.୪୩ ମିଟର ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବେଦିକା ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ । ବାସ୍ତୁକଳା ଯୋଜନା ମୁତାବକ ମନ୍ଦିରଟି ଏକ ସପ୍ତରଥ ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିମାନ ଏବଂ ସମ୍ମୁଖ ଭାଗରେ ଏକ ଲଲାଟ ନିର୍ମିତ । ମଧ୍ୟସ୍ଥ ବିମାନଟି ୫.୪୦ ବର୍ଗ ମିଟର ଆକାରର ଏବଂ ଏହାର ପୂର୍ବ ପାଖକୁ ୦.୯୦ ମିଟରର ଏକ ପ୍ରାଙ୍ଗଣ । ମନ୍ଦିର ଅଭ୍ୟନ୍ତର କକ୍ଷର ଆକାର ୨.୪୫ ବର୍ଗ ମିଟର ବିଶିଷ୍ଟ । ଦଣ୍ଡାକାରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ରେଖା ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ହେବା ସହ ଏଥିରେ ବାଡ, ଗଣ୍ଡି ଏବଂ ୧୩.୦୫ ମିଟର ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ତ ମସ୍ତକ ରହିଛି । ପାଞ୍ଚ ପରସ୍ତ ବିଭାଗ ବିଶିଷ୍ଟ ବାଡର ଉଚ୍ଚତା ହେଉଛି ୩.୫୫ ମିଟର । ସାଢେ ତିନି ମିଟର ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ମସ୍ତକରେ ରହିଛି ବିକି, ଅମଳାକା, ଖପୁରି ଓ କଳସ ।

ମନ୍ଦିରର ତିନି ଦିଗରେ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦେବତାଙ୍କ ନିମନ୍ତେ କାନ୍ଥରେ ୦ ୮୧ ମିଟର ଉଚ୍ଚତା, ୦.୫୭ ମିଟର ଓସାର, ଓ ୦ ୨୩ ମିଟର ଚୌଡାର ଦେବାସନ ନିର୍ମିତ, ତେବେ ସବୁ ଗୁଡିକ କିନ୍ତୁ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦେବତା ବିହୀନ । ଏହି ପାର୍ଶ୍ୱଦେବାସନ ଗୁଡିକର ନିମ୍ନ ଭାଗସବୁ ତଳ ଗର୍ଭିକା ଢାଞ୍ଚାରେ ସଜ୍ଜିତ । ଏହାର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁଇ କନ୍ୟା ଶଙ୍ଖ ବଜାଇବା ମୁଦ୍ରାରେ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି । ଉପର ଭାଗରେ ରହିଛି ଗଜକ୍ରାନ୍ତ ।

ମନ୍ଦିର ଗଠନ ଶୈଳୀରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଯେ ଅନୁ ରଥ ଓ କନିକା ପଗର ସନଯୋଗ ସ୍ଥାନରେ ଛୋଟ ଛୋଟ କଇ ଫୁଲର ଆକାରରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି । ନିମ୍ନରେ ଥିବା ପଗ ଭାଗରେ ଚୈତ୍ୟ ଚିତ୍ରଣ ସହ ଅନୁରଥର ପଗ ଭାଗରେ ଛୋଟ ରେଖା ଦେଉଳର ଶ୍ରେଣୀ ଅନ୍ଗଶିଖର ଭାଵେ ଶୋଭା ପାଉଛି ।

ବିଶେଷତାସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ

ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ମତରେ ମନ୍ଦିରଟି ଗଙ୍ଗବଂଶୀ ରାଜାମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ । ମନ୍ଦିରରେ ଶିବରାତ୍ରୀ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଚନ୍ଦନ ଉତ୍ସବ, କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଜଳାଭିଷେକ ଭଳି ଅନେକ ପର୍ବ ପର୍ବାଣୀ ପାଳିତ ହୁଏ । ମନ୍ଦିରର ବାହ୍ୟ ପରିସର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ସର୍ବସାଧାରଣ ସଭାସମିତି ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।

ଆଧାରସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ

  1. Muthusamy, Arun (7 November 2017). "Our Travel Tales: Lakhesvara Temple, Bhubaneswar". Our Travel Tales. Retrieved 30 December 2019.
  2. "Holy Pilgrimage – Temples in Bhubaneswar, Odisha (Orissa) State -6". www.hinduphilosophyholypilgrimage.blogspot.com. Retrieved 30 December 2019.