ଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ମନ୍ଦିର (ଚତୁଶ୍ରୀଙ୍ଗୀ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ[୧] ) ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରାଜ୍ୟର ପୁନା ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର । [୨] ଏହା ସେନାପତି ବାପତ ରାସ୍ତା ସନ୍ନିକଟରେ ଥିବା ପାହାଡର ଗଡାଣିରେ ଅବସ୍ଥିତ । କଥିତ ଅଛିଯେ ଏହି ମନ୍ଦିର ମରାଠା ରାଜା ଶିବାଜୀଙ୍କ ରାଜୁତିକାଳରେ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହି ମନ୍ଦିର ଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀ  ଦେବସ୍ଥାନ ଟ୍ରଷ୍ଟଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୁଏ । 

ଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ମନ୍ଦିର
Chaturshrungi Temple
Chaturshringi-TempleGates.jpg
ଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ମନ୍ଦିର Chaturshrungi Temple is located in Maharashtra
ଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ମନ୍ଦିର Chaturshrungi Temple
ଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ମନ୍ଦିର
Chaturshrungi Temple
Location in Maharashtra, India
ନାମ
ଅନ୍ୟ ନାମଅମ୍ବରେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର
ମୂଳ ନାମଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ମନ୍ଦିର
ଦେବନାଗରୀश्री चतुर्श्रुंगी देवस्थान
ମରାଠୀश्री चतुर्श्रुंगी मंदिर
ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି
ଦିଗବାରେଣି18°32′20.36″N 73°49′41.60″E / 18.5389889°N 73.8282222°E / 18.5389889; 73.8282222Coordinates: 18°32′20.36″N 73°49′41.60″E / 18.5389889°N 73.8282222°E / 18.5389889; 73.8282222
ଦେଶଭାରତ
ରାଜ୍ୟମହାରାଷ୍ଟ୍ର
ଅବସ୍ଥିତିସେନାପତି ବାପତ ରୋଡ଼, ପୁଣେ
ପରମ୍ପରା
ମୁଖ୍ୟ ଆରାଧ୍ୟଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀ
ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବପର୍ବାଣୀନବରାତ୍ରୀ
ତିଆରି ଶୈଳୀWest Indian
ଇତିହାସ ଓ ପାଳନ
ନିର୍ମାଣ କାଳDuring Shivaji's reign
ନିର୍ମାତାDurlabhsheth Pitambardas Mahajan
ୱେବସାଇଟhttp://www.chattushringidevasthanpune.org

ଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀ  କହିଲେ ପ୍ରକୃତରେ ଚାରିଟି ର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ( peaks) ଥିବା ପର୍ବତକୁ ବୁଝାଏ । ଏହି ଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ମନ୍ଦିରର ଉଚ୍ଚତା  ୯୦ ଫୁଟ ହେଇଥିବାବେଳେ ଏହା ୧୨୫ ଫୁଟ ଦୀର୍ଘ । ଏହି ମନ୍ଦିର ବିଶ୍ୱାସ ତଥା ପରମ ଶକ୍ତିକୁ ନିଦର୍ଶନ କରେ । ଏହାର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ ଆସନ ପାଖରେ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଶତାଧିକ ସୋପାନ ଚଢିବାକୁ ହୁଏ। ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା ତଥା ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟବିନାୟକଙ୍କ  ମନ୍ଦିରରେ ସୁନ୍ଦର ମୂର୍ତି  ଆଠଟି ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏହି ସବୁ ସାନ ମନ୍ଦିର ସେଠାରେ ଥିବା ସାନ ପାହାଡରେ ୪ଟି ର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ବେତାଳ ମହାରାଜଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଏକ ମନ୍ଦିର ସେଇ ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଭିତରେ ବିରାଜମାନ । 

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ କହେ , ପୁରାତନ କାଳରେ ସେ ଅଞ୍ଚଳରେ  ଦୁର୍ଲଭସେଠ ପୀତାମ୍ବରଦାସ ମହାଜନ ନାମକ ଜଣେ ଧନୀ ଓ ପ୍ରତିପତ୍ତିଶାଳୀ ବଣିକ ବସବାସ କରୁଥିଲେ ।ସେ  ଦେବୀ ଶପ୍ତର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ଙ୍କର ଜଣେ ନିଷ୍ଠାପର ଭକ୍ତ ଥିଲେ ଏବଂ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଆଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ତାଙ୍କର ମଦିରକୁ ଦର୍ଶନ ନିମନ୍ତେ ନିୟମିତ ଯାଉଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସମୟକ୍ରମେ  ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଆସିବା ପରେ ସେ ଆଉ ଦୀର୍ଘ ପଥ  ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେବା ଯୋଗୁ ଆଉ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଯାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ । ଦିନେ ରାତିରେ ଦେବୀ ଶପ୍ତର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ସ୍ୱପ୍ନରେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇ କହିଲେ " ତମେ ଯଦି ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ପାରୁନାହଁ, ମୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଯିବି ଓ ତୁମ  ନିକଟରେ ରହିବି ।"  ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁନେ ସହରର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଥିବା ପର୍ବତକୁ ଆସି ଖୋଦନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ । ସତକୁ ସତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଜାଗା ଚିହ୍ନଟ କରି ସେଠାରେ ଖୋଦନ କରିବାରୁ ଅଲୌକିକ ଭାବରେ ସେଠାରେ ଦେବୀ ସ୍ୱୟମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରକୃତିକ ମୂର୍ତି ପ୍ରଘଟ ହେଲା । ମହାଜନ ସେଇ ସ୍ଥଳରେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କାଳେ ଯାହାକି ପରବର୍ତୀ କାଳ ମାନଙ୍କରେ ପୁନଃ ଉନ୍ନତିକରଣ ହେଇ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତିକୁ ଆସିଲା ।  

ଆରାଧ୍ୟ ଦେବୀ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ

ଏହି ମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ଆରାଧ୍ୟ ଦେବୀ ହଉଛନ୍ତି ଦେବୀ ଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ଯିଏ  ଦେବୀ ଅମ୍ବାରେଶ୍ୱରୀ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ । ଏପରିକି ପୁନା  ସହରର ଅଧଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ହିସାବରେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ଆରାଧନା କରିଥାଆନ୍ତି । ମନ୍ଦିର ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀ ଟ୍ରଷ୍ଟ ରହିଛି ଏବଂ ପ୍ରତିବର୍ଷ ନବରାତ୍ର ସମୟରେ ପାହାଡର ପଦ ଦେଶରେ ବିରାଟ ମେଳାର ଆୟୋଜନ ହୁଏ । ଏହି ମେଳାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ବହୁ ଭକ୍ତ ଆସନ୍ତି ଦେବୀ ଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗୀଙ୍କ ଆରାଧନା ପାଇଁ ।  

ଆଧାରସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ

  1. "Website of Chattushringi Devi Mandir". www.chattushringidevasthanpune.org. Retrieved 25 December 2016.
  2. "Chaturshringi Temple". mapsofindia.com. Retrieved 25 December 2016.

ବାହାର ତଥ୍ୟସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ